تومور مغزی عبارت است از رشد یک توده غیرطبیعی در مغز که امکان دارد خوشخیم یا بدخیم باشد.
توجه داشته باشید که یک تومور خوشخیم مغز ممکن است به اندازه یک تومور بدخیم ناتوانی ایجاد کند، مگر اینکه بهطور مناسب تحت درمان قرار گیرد. خطرناک بودن یک غده در مغز بستگی به محل، اندازه و سرعت رشد آن دارد.
انواع تومورها:
تومورهای اولیه: از بافت مغز منشأ میگیرند و در آقایان کمی شایعتر از خانمها میباشند. تومورهای ثانویه: در اثر گسترش (متاستاز) سرطانهای سایر نقاط بدن بهخصوص سرطان پستان، کبد، ریه، روده یا پوست به مغز ایجاد میشوند.
علائم شایع تومور مغزی: استفراغ همراه با تهوع یا استفراغ ناگهانی بدون تهوع / سردرد بهویژه در اول صبح / اختلال بینایی از جمله دوبینی / ضعف در یک طرف بدن / عدم تعادل بدن / از دست دادن حس بویایی / گیجی / از دست دادن حافظه / تغییرات شخصیتی / - حملات صرعی و تشنجی
عوامل افزایشدهنده خطر ابتلا:
(این عوامل عمدتاً با ایجاد سرطانهای اولیه در دیگر نقاط بدن، خطر متاستاز به مغز را افزایش میدهند): تغذیه نامناسب، بهخصوص کم بودن فیبر غذایی (عامل خطر سرطان روده) / سیگار کشیدن (عامل خطر سرطان ریه) / افراط در مصرف الکل (عامل خطر سرطان کبد) / قرار گرفتن بیش از حد در مقابل آفتاب (عامل خطر سرطان پوست).
تشخیص :
اگر شما مشکوک به داشتن تومور مغزی باشید، پزشک برایتان سیتی اسکن یا امآرآی (MRI) از مغز درخواست خواهد نمود تا در آن به دنبال تومور بگردد و محل و اندازه آن را ارزیابی نماید. اگر مشخص گردید که تومور وجود دارد، برای اینکه معلوم شود که آیا این تومور اولیه بوده و یا اینکه از جاهای دیگر بدن به مغز گسترش یافته است، آزمایشهای دیگری مثل عکس رادیوگرافی از سینه و ماموگرافی از پستانها انجام میشود تا وجود تومور در این محلها نیز بررسی شود. همچنین ممکن است تحت بیهوشی عمومی اقدام به انجام بیوپسی (نمونهبرداری) از مغز شود.
درمان :
عمل جراحی: تومورهای اولیه مغزی را ممکن است با عمل جراحی درمان نمود. هدف از جراحی، برداشتن تمام تومور و یا تا آنجایی که ممکن است بیشترِ تومور میباشد؛ به شرطی که حداقل آسیب به بافتهای مغزی اطراف آن وارد شود. تومورهایی که در محلهای عمقیتر مغز واقع شدهاند را ممکن است نتوان با جراحی برداشت. - رادیوتراپی و شیمیدرمانی: از آنجایی که تومورهای ثانویه مغزی که از جاهای دیگر بدن به مغز گسترش یافتهاند ممکن است چندتایی باشند، جراحی برای آنها انجام نمیشود و با استفاده از رادیوتراپی و در موارد کمتری از شیمیدرمانی استفاده میشود. فیزیوتراپی و گفتاردرمانی: استفاده از درمانهای حمایتی مثل فیزیوتراپی برای کمک به مشکلات حرکتی، و گفتاردرمانی برای کمک به اختلالات تکلم.
- درمان بیماران مبتلا به تومور مغزی بستگی به محل، اندازه و سرعت رشد تومور، اینکه از چه نوع سلولی ساخته شدهاند و آیا میتوان آنها را با عمل جراحی بیرون آورد، متفاوت است.
پیشگیری:
خانمها باید پستانهای خود را مرتباً از نظر وجود توده بررسی کنند (جهت پیشگیری از متاستاز به مغز) / سیگار را ترک کنید / رژیم غذایی پر فیبر (مانند لوبیا و حبوبات و میوههایی همچون / گلابی و تمشک) داشته باشید. خود را در برابر اشعه آفتاب محافظت کنید (با استفاده از کرمهای ضدآفتاب و لباس مناسب) / اگر تومور زود کشف شود و بهسرعت جراحی شود یا تحت اشعهدرمانی و شیمیدرمانی
قرار گیرد، بهبود کامل اغلب امکانپذیر خواهد بود.
آموزش خود مراقبتی تومور مغزی:
در صورت بروز هر یک از علائم زیر، سریعاً به پزشک معالج یا مرکز درمانی مراجعه شود: حساسیت به داروها مانند خارش و قرمزی پوست یا علائم گوارشی شدید/ ایجاد ناتوانی جدید مثل ضعف در اندامها، اختلال در دفع ادرار و مدفوع، اختلال هوشیاری و اختلال در تکلم علائم هشداردهنده (در صورت مشاهده فوراً به پزشک مراجعه کنید): تب، سردرد، سرگیجه و استفراغ جهنده، تاری دید و سفتی گردن / هر نوع ترشح از محل عمل جراحی / ضعف یا فلج در اندامها و ناتوانیهای کلامی / مشکلات تنفسی، مشکلات روده و مثانه / اختلالات خواب و اختلال در سلامت پوست / کاشکسی (حالت لاغری و ضعف شدید) و بیاشتهایی / تغییر در حس چشایی، بویایی و بینایی / سردی غیرطبیعی اندامها / خروج مایع زلال و شفاف از بینی و گوش (نشانه نشت مایع مغزی-نخاعی) / تشنج
دستورالعملهای مراقبتی:
رانندگی و دقت: به دلیل استفاده از داروهای آرامبخش، از کارهایی که نیاز به دقت بیشتری دارند (مانند رانندگی)خودداری شود / بهداشت: بهداشت فردی کاملاً رعایت شود / داروهای ضدتشنج: داروهای تجویز شده بهخصوص داروهای ضدتشنج مثل فنیتوئین و فنوباربیتال حتماً در ساعات مقرر مصرف شوند / رابطه جنسی: با گذشت حدود یک ماه تا یک ماه و نیم بعد از عمل، داشتن رابطه جنسی مشکلی ایجاد نخواهد کرد؛ به شرط آنکه جراح از تحت کنترل بودن فشار داخل جمجمه مطمئن باشد. لازم است این سؤال را در زمان ترخیص از پزشک خود بپرسید.
توصیههای پایانی:
به محض آماده شدن جواب نمونه پاتولوژی، برای نشان دادن آن به پزشک خود مراجعه کنید. بسیاری از تومورهای مغزی امروزه قابل کنترل و درمان هستند. روحیه قوی به بهبودی شما کمک باورنکردنی خواهد کرد؛ پس هرگز از نام تومور مغزی نترسید و برای به دست آوردن سلامت کامل امیدوار باشید.